Rynki kapitałowe

Co to jest indeks giełdowy?

Wraz z rozwojem globalnej gospodarki na przestrzeni ostatnich ponad 100 lat, na rynku kapitałowym pojawiały się tysiące instrumentów finansowych takich, jak m.in. akcje i obligacje różnych podmiotów. Instrumenty finansowe emitowały różne firmy o bardzo zróżnicowanym profilu działalności i z różnych branż, ale także kraje. Pojawiło się zatem wyzwanie, jak oceniać, czy rynek rośnie czy spada lub w jakiej jest kondycji, patrząc na setki pojedynczych, niejednorodnych podmiotów. Indeksy giełdowe powstały, ponieważ inwestorzy i analitycy potrzebowali prostego miernika kondycji danego rynku. Pierwszy indeks giełdowy, Dow Jones Industrial Average, powstał w 1896 roku, aby pokazać kondycję amerykańskiego przemysłu.

Innymi słowy, indeks giełdowy to pewien zbiór instrumentów finansowych, zgrupowanych wedle konkretnego kryterium, np.:

Geograficzne: indeks grupujący instrumenty z danego kraju lub regionu (np. indeks akcji amerykańskich, indeks obligacji rynków wschodzących)
Wielkości emitenta (tzw. kapitalizacji): indeks grupujący emitentów o określonej wartości akcji pozostających w obrocie (np. WIG20 – indeks 20 największych polskich spółek, mWIG40 i sWIG80 – indeksy polskich średnich i małych spółek)
Sektora gospodarki: indeks grupujący spółki działające w konkretnej branży (np. indeks spółek technologicznych)

Do czego może służyć indeks giełdowy?

Uproszczenie informacji – zamiast analizować każdą spółkę, indeks pokazuje ogólny trend rynku lub jego segmentu.
Porównywalność – umożliwia porównanie różnych okresów i rynków.
Benchmarking – daje punkt odniesienia dla oceny efektów działania funduszy i portfeli (np. „pokonać WIG20”).
Rozwój instrumentów pochodnych – indeksy stały się bazą dla kontraktów terminowych, ETF-ów i opcji.
Ocena nastrojów gospodarczych – indeksy są często traktowane jako wskaźniki stanu gospodarki (np. S&P 500 dla USA).

Warto pamiętać, że notowania indeksu to matematyczny wskaźnik odzwierciedlający zmiany cen spółek wchodzących w skład indeksu. W zakresie funduszy inwestycyjnych dostępne są takie, które mają odwzorowywać zachowanie się danego indeksu jak i takie, które mają za zadanie tak wybierać instrumenty, by próbować wypracować lepszą stopę zwrotu, niż dany indeks.